|
| |
Tarih, Coðrafya, Ýdari Yapý
Ýlçede, M.Ö.VIII. yüzyýlda sýrasýyla Urartular, Sakalar ve Ýskit Türkleri, M.S. 75’ten sonra ise eski Oðuz kollarýndan olan Hazarlar, Barseller ve Baðratlýlar yerleþmiþlerdir. Ýlçe, 810 yýllarýnda Gürcü egemenliðine girmiþtir. Anadolu Selçuklularýnýn akýnlarý sýrasýnda yöreye Türklerin yerleþtikleri görülür. Uzun yýllar Selçuklular’ýn yönetiminde kalan Ardanuç, Moðol istilasý sonrasýnda Moðollular’ýn hakimiyetine girmiþtir. Ýlçe, daha sonra sýrasý ile Timur, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Ýran Safavi devletlerinin hakimiyetinde kalmýþtýr.
Kanuni Sultan Süleyman zamanýnda Erzurum Beylerbeyi Ýskender Paþa 1551‘de Ardanuç’u fethederek Osmanlýlara katmýþ ve Osmanlýlarýn ilk Ardanuç sancaðýný kurmuþtur. 93 Harbi olarak anýlan Osmanlý-Rus savaþý sonunda yapýlan antlaþma ile Rusya’ ya býrakýlan Ýlçe, Birinci Dünya Savaþý sýrasýnda yapýlan halk oylamasý sonucu tekrar Osmanlý Ýmparatorluðu’na katýlmýþtýr. Mondros Mütarekesi’nden sonra Ardanuç, önce Ýngilizlerin sonra Gürcülerin istilasýna uðramýþ, Gümrü Antlaþmasý ile 7 MART 1921’de de Türkiye’ ye katýlmýþ ve bugünkü Misak-ý Milli sýnýrlarý içinde yerini almýþtýr. 1945 yýlýna kadar Artvin’ e baðlý bir bucak olan Ardanuç ayný yýl Ýlçe olmuþtur. Yüzölçümü 969 kilometrekare olan Ýlçe; kuzeyde Þavþat, güneyde Yusufeli ve Erzurum’un Olur Ýlçeleri, doðu Ardahan, batýda ise Artvin Merkez Ýlçe ile komþudur. Coðrafi bakýmdan kýrýk bir arazi yapýsýna sahip olan Ardanuç‘un rakýmý 500 Metre olup, tipik karasal iklime sahiptir. Ýlçe merkezi, Kürdevan Yanlýzçam ve Horosan daðlarý ile çevrilidir. Ýlçe merkezinden, Bulanýk, Horhot ve Ekþinar çaylarýnýn beslediði Ardanuç Deresi geçmektedir.
Ýlçenin yüzölçümünün 468 kilometrekaresi tarým arazisi, 311 kilometrekaresi Orman alaný, 149 kilometrekaresi ise daðlýk ve kayalýk araziden oluþmaktadýr. Ardanuç, il genelinde mevcut dýþa göç sorununu yaþayan bir ilçelerden biridir. Toplam nüfusu 14.477 olan Ardanuç’un merkez nüfusu 5.278, köy nüfusu ise 9.199‘dur. Nüfus yoðunluðu 15 kiþi olan ilçenin (1990-2000 yýllarýna göre) yýllýk nüfus artýþ hýzý %o (-) 20.56’dýr.
Ardanuç’un Ýl merkezine uzaklýðý 39 km.dir. Ýlçe merkezinden geçen ancak karayollarý standartlarýnda olmayan Ardanuç-Ardahan yolunun yapým çalýþmalarý devam etmektedir. Ýlçenin 49 adet köy ve 1 merkez belediyesi bulunmaktadýr. Köyler daðýnýk yerleþime sahiptir.
Eðitim- Öðretim ve Kültürel Yapý
Ýlçe genelinde, 2002-2003 Eðitim ve Öðretim yýlýnda, 2 adet anaokulu, 17 adet ilköðretim okulu, 1 adet yatýlý ilköðretim bölge okulu, 1 adet pansiyonlu ilköðretim okulu ve 1 adet çok programlý lisede toplam 2.260 öðrenci eðitim ve öðretim görmüþtür. Ardanuç, köy ve yayla þenliklerinin yoðun olarak düzenlendiði ilçelerden biridir. Bunlarýn baþlýcalarý; Ardanuç Belediye Baþkalýðýnca düzenlenen Aþýklar Þenliði ve Karakucak Güreþ Festivali, Aydýn Köyü Yayla Þenlikleri ve Karakucak Güreþ Festivali, Bereket Köyü Yayla Þenlikleri ve Güreþ Festivalidir.
Saðlýk Hizmetleri
Ýlçede, 10 yatakkapasiteli 1 adet saðlýk merkezi, 5 saðlýk ocaðý ve 22 saðlýk evinde saðlýk hizmetleri sunulmaktadýr. Ardanuç Devlet Hastanesinin yapýmý sürmektedir. Mevcut saðlýk kurumlarýnda 15 pratisyen hekim, 1 diþ hekimi, 63 yardýmcý saðlýk personeli görev yapmaktadýr.
Ekonomik Durum
Ýlçe ekonomisi büyük oranda tarýma dayalýdýr. Ýlçe halkýnýn baþlýca gelir kaynaklarý tarýmsal üretim, hayvancýlýk ve mevsimlik iþ olan orman iþçiliðidir. Ýlçedesanayi tesisi olarak Orman Genel Müdürlüðü’ne ait (ORÜS) ve özelleþtirme kapsamýnda olan 1 adet kereste fabrikasý bulunmaktadýr. Büyük sanayi tesisi bulunmayan ilçede, marangoz, demirci ve oto tamircileri gibi küçük çaplý iþyerleri bulunmaktadýr.
Ýlçenin en önemli gelir kaynaðý hayvancýlýktýr. Artvin’de hayvancýlýðýn en geliþmiþ olduðu ilçe Ardanuç’tur. Büyük ve küçükbaþ hayvancýlýðýn yaygýn olduðu ilçenin en önemli yaylasý olan Bilbilan Yaylasýnda yaz aylarýnda devamlý, cumartesi günleri ise büyük çapta olmak üzere hayvan pazarý kurulmaktadýr.
Ýlçede yetiþtirilen baþlýca tarýmsal ürünler, buðday, arpa, patates, fasülye, mýsýr, domates, zeytin, elma, kýzýlcýk, ceviz, üzüm ve armuttur. Kamusal imkanlarla da desteklenen arýcýlýk, yaylacýlýk kültürünün yaygýn olduðu ilçede önemli gelir kaynaklarýndandýr. Ýlçede, son yýllarda örtü altý yetiþtiriciliði-seracýlýk da yaygýnlaþmaktadýr. Ýlçede; Bulanýk köyündeki Rabat Kilisesi, Adakale köyündeki Gevhernik Kalesi, Ferhatlý köyündeki Ferhatlý Kalesi ile Artvin-Ardanuç yolu üzerinde bulunan Cehennem Deresi Kanyonu yerli ve yabancý turistlerin ilgisini çeken ve turistik deðeri olan yerlerdir.