Ýlimizde eðitimin tarihine baktýðýmýzda, eðitimdeki geliþmiþlik düzeyi ile ilgili oldukça önemsediðimiz iki özellikle karþýlaþýrýz. Bunlardan biri ve bence önemli olaný; Kafkaslarýn baþlangýcý olan bölgemiz coðrafyasýnda yaþayan toplumlarýn kültürünü koruyarak deðiþim, yenilik ve bilime açýk olma özelliðidir.
Diðer önemli özellik ise coðrafi faktörlerin önemsenmesi gereken etkisidir. Artvin ili çok engebeli bir yapýya sahiptir. Tarýma elveriþli arazi miktarý azdýr, tüketim merkezlerine uzaktýr ve sanayi geliþme gösterememiþtir.
Sayýlan bu olumsuzluklardan dolayý yöre insaný eðitimli olmanýn yollarýný aramýþ devlet kapýsýný ve memuriyeti adeta bir kurtuluþ yolu olarak görmüþtür. Cumhuriyet öncesinde baþlayan devlete memuru olma zihniyeti Cumhuriyet sonrasýnda da devam ederek, okumuþ olmak, memur olmak bir prestij unsuru haline gelmiþtir. Bu toplumsal ve coðrafi nedenler Ýlde okur yazarlýk oranýnýn artmasýna ve kültür seviyesinin yükselmesine önemli katkýlarda bulunmuþtur.
Deðerli dinleyenler,
Artvin ili Osmanlý Devleti öncesinde birçok devlet ve kavmin egemenliði altýnda kalmýþtýr. Bu deðiþik kavimlerin izlediði eðitim politikalarý ile ilgili olarak günümüzde yeterli bilgiye sahip deðiliz.
Ardanuç’un 1551 yýlýnda Omsalý hakimiyetine geçiþi ile birlikte Ardanuç sancaðý kurulmuþtur. Ardanuç sancaðý 104 köy ve 4 nahiyeden meydana gelmekteydi. Bu dönemde Ardanuç ve Livana sancaklarý merkezi Ahýska olan Çýldýr Eyaletine baðlýdýr. Ardanuç’un Osmanlý hakimiyetine geçiþi ile birlikte Ardanuç ve Artvin yörelerinde ilk cami ve medreseler yapýlmaya baþlandý. Ýlk Osmanlý eseri olarak adlandýrabileceðimiz Ardanuç’ta ki Ýskender Paþa Camii ve külliyesi ile Þavþat ilçesindeki Zor Mustafa Bey Camii ve bu camilere baðlý olan medreselerdir.
Bu medreselerde küçük çocuklar eðitim görmekteydi. Daha çok merkezi ve büyük köylerde yapýlan bu medreseler arasýnda önemli görülenleri Ardanuç’ta Ýskender Paþa Medresesi, Aydýn ve Güleþ köylerindeki medreseler, Þavþat - Cevizli, Söðütlü ,Balýklý Tepeköy, Meydancýk ve Arhavi merkezinde bulunan medreseler dönemin þartlarýna göre büyük medreselerdi.
1865 yýlýnda eyalet sistemi yerine vilayet sistemine geçilince Ardanuç kazasý ve buna baðlý nahiye olan Þavþat ve Kiskim (Yusufeli civarý) Erzurum vilayeti Çýldýr Sancaðýna, Artvin (Livana) ve Hopa bölgeleri ise bu taksimatta Trabzon vilayetine baðlý Batum Sancaðýna baðlandý.
1869 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Livana Kazasýnda 2359 öðrencisi olan 124 Müslüman okulu vardý. Ayrýca 80 öðrencisi olan Ermeni okulu, 300 öðrencisi olan 40 Katolik okulu bulunuyordu. Bu okullarda 14 rahip, 10 müderris, 113 katip, 115 imam görev yapýyordu.
Bu bölgede 18 mescit, 115 cami, 85 öðrencisi olan 7 ilmiye medresesi, ayný salnameye göre Arhavi nahiyesinde 1890 öðrencisi olan 25 cami, 80 öðrencisi olan 3 ilmiye medresesi bulunmaktaydý.
1869 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Lazistan sancaðý Batum Kasabasýnda 2 medrese 4 Müslüman okulu ve 1 adet rüþtiye bulunduðu kaydedilmektedir. Yine ayný salnamede Artvin’de de inþa halinde 1 adet rüþtiye mektebinin bulunduðu yazýlmakta ise de o tarihten sonraki kayýtlarda rüþtiye mektebi geçmemektedir.
1871 tarihli Erzurum vilayeti salnamesinde ise o tarihte Erzurum’a baðlý olan Ardanuç kazasýnda 23 adet Ýslam 4 adet Hýristiyan ve 3 adette Medrese Sýbyan mektebi ile Kiskim kasabasýnda 12 adet Hýristiyan ve 10 adet Ýslam Sýbyan mektebi bulunmaktadýr. O tarihte nahiye olan Þavþat’ta ise 17 Müslüman Sýbyan Mektebi, 36 adet Gayri Müslim Sýbyan Mektebi, 5 adette medrese olduðu kaydedilmektedir.
1873 Erzurum vilayeti Salnamesi’ne göre Ardanuç’ta 35 cami ve mescit, 30 medrese 4 kilise 33 Müslüman Okulu 4 Hýristiyan Ýlkokulu Þavþat’ta ise 20 medrese 17 Müslüman Okulu ve 3 Hýristiyan Ýlkokulu mevcuttur. Ayrýca ne zaman yapýldýðý kesin olarak bilinmemekle birlikte Þavþat’ýn Tepeköy’ün de ki medresenin 40 oda olduðu 100 öðrencinin okuduðu halkýn bu medreseye “Kýrklar Medresesi” dediði anlatýlmaktadýr.
1900 tarihli Erzurum Vilayeti Salnamesi’ne göre, o tarihte Erzurum Vilayeti’ne baðlý olan Kýským (Yusufeli) Kazasý’nda 4 adet Mektebe-i Ýptidai de 35 öðrencinin eðitim gördüðü 1 adet Askeri Okul (Rüþtiye Mektebi) bulunduðu ve 67 öðrencisi mevcut olduðu bildirilmektedir.
Osmanlý idaresinde Ýlköðretim II. Mahmut zamanýnda zorunlu hale getirilmiþtir. 1869 yýlýnda Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yayýmlanmýþtýr. Buna göre her köy ve mahallede sýbyan mektebi kurulacak daha önce okutulan derslerin yanýnda Osmanlý tarihi ve Osmanlý Coðrafyasý dersleri de okutulacaktý Kýzlarýn 6 yaþýnda, erkeklerin ise 7 yaþýnda okula baþlamalarý zorunlu olacaktý. Sýbyan Mekteplerine Dar-üt Talim, Mahalle Mektebi veya Taþ Mektebi adý da verilirdi. Bu mektepler daha çok cami yanlarýnda açýldýðý için öðretmen olarak daha genellikle cami imamlarý görev yaparlardý. Ayrýca medreselerden mezun olanlarýn sýbyan mekteplerinde öðretmenlik yapabileceklerine ait kendilerine icazetname adý verilen belgeler verilmekte ve bu kiþiler sýbyan mekteplerinde öðretmenlik yapabilmekteydiler.
Ýþgal döneminde Artvin eðitimine baktýðýmýzda;
1877-1878 Osmanlý – Rus harbinden sonra imzalanan Ayastefanos Anlaþmasýnýn 19. maddesine göre Evliye-i Selase (Üç Sancak) denilen Kars Ardahan ve Batum Çarlýk Rusyasý’na býrakýldý bu dönemde birkaç küçük medrese dýþýnda Türk Rüþtiye mektepleri kapatýlmýþtýr.
Ruslar yerli halký kendilerine baðlamak ve asimle edebilmek için biri Þavþat’ýn Balýklý Köyü’nde diðeri Söðütlü Mahallesinde olmak üzere iki Rus Mektebi açtýlar Balýklý Köyü’ndeki okul halkýn ilgi göstermemesi üzerine bir yýl sonra kapatýldý. Söðütlü Mektebi ise 1918 yýlýna kadar devam etmiþtir. Her iki okulda da öðretim Rusça olup din dersi okutan birer tane Türk hocasý bulunmaktaydý.
Ardanuç Adakale Mahallesi’nde Bedenarkasý Mevkisinde bulunan ermeni Kilisesi’nin güneyinde 6 odalý bir Rus Okulu açýlmýþtýr. Bu bina 1914-1927 yýllarý arasýnda ilkokul olarak kullanýlmýþtýr.
Ruslarýn açtýklarý okullara raðbet göstermeyen Artvin halký çocuklarýný köylerdeki küçük medreselerde okutmayý tercih etmiþlerdir. 43 yýllýk esaret döneminde yöre kültürüne hizmet eden Ardanuç Ýskender Paþa ve Þavþat Satlel (Söðütlü) medreselerinden söz etmekte yarar vardýr.
Ardanuç fatihi Çerkez Ýskender Paþa tarafýndan yaptýrýlan Ýskender Paþa medresesi Ýskender Paþa Camii’nin kuzey yönünde camiye paralel olup cami avlusuna bitiþik olarak yapýlmýþtýr. Önceleri iki katlý olup þimdi sadece güney duvarý bulunmaktadýr. Bu medreseye uzun yýllar müderrislik yapmýþ olan Sarý Mehmet Hafýz Ýstanbul Fatih Medresesi’nden mezun olmuþtur. Þavþat Söðütlü Medresesi ise Þavþat’ýn ileri gelenlerinden Hamþioðlu Nuri Bey’in göçü önlemek için kendi parasýyla Þavþat’ýn o zamanki merkezi olan Satlel (Söðütlü) Mahallesi’nde yaptýrýldýðý ve bu medresede Kocabey Köyünden müderris þair Mehmet Recai Efendinin müderrislik yaptýðý bilinmektedir..
43 yýllýk Rus iþgali dönemini yaþamayan Arhavi’de de üç medrese ile bir Rüþtiye mevcuttu.
Konaklý Kavak ve ilçe merkezdeki medreselerden baþka Hacýlar Mahallesi’nde o zamanýn varlýklý ailelerinden Kurdoðullarý tarafýndan masraflarý karþýlanan bir medrese mevcuttu.
Arhavi, Hopa ve Yusufeli 43 yýllýk Rus esaretini yaþamadýklarýndan eðitim yönü ile çok þanslý idiler.
Osmanlý Ýmparatorluðunda 1900 yýlýnda yayýnlanan Salname-i Nezareti Maarifi Umumisine (Eðitim Genel Bakanlýðý Yýllýðýna) göre Arhavi Nahiyesinde batý tarzýnda eðitim yapan ortaokul düzeyinde bir rüþtiye açýlmýþtýr. Ayrýca Hopa’nýn Esenkýyý beldesi ile Yusufeli’nin Ersis Nahiyesinde birer rüþtiye, bir ilk mektep, bir de öksüz (yetim) mektebi vardýr. Bu yörede 1908 yýlýnda açýlan okul 1923 yýlýna kadar ilk ve rüþtiye kýsmý olarak devam etmiþtir.
Birinci Dünya savaþýnýn baþlamasý ile birlikte tarih bölümünde de izah edildiði üzere Türk kuvvetleri Þavþat ve Ardanuç’tan Artvin üzerine, oradan da Yusufeli’ne çekilmelerine yöreden halk arasýnda kaça kaçlýk denilen bir göç baþlatmýþtýr. Bu dönemde eðitimden söz etmek mümkün deðildir. Ancak birisi Þavþat Tepe köy’de diðeri de Söðütlü’de olmak üzere iki Türk Mektebi Ýptidaisi açýldý. Mondros Mütarekesinden sonra (30 Ekim 1918) bu okullar kapatýlmýþtýr.
Ruslarýn kýrk yýllýk esaret döneminde Türkleri eðitim ve öðretimde yetersiz býraktýklarý bir gerçektir. Açtýklarý Rus okullarýnda Türkler Rusçayý öðrendikleri takdirde Rum ve Ermenilerin tercümanlýklarýndan kurtulacaklarýný empoze etmiþlerdi. Fakat Türkler Rusça eðitim yapýlacak mekteplerde dini ve milli duygularýnýn körelteceðini düþünerek çocuklarýný Rus okullarýna göndermemiþlerdir. Bu okullara daha çok Ermeni ve Rum çocuklarý okumaktaydý.
Ruslar anavatandan Kuran-ý Kerim dýþýndaki her türlü kitap ve gazetenin getirilmesini yasak etmiþlerdi.Ancak halk Tiflis ve Bakü’de ki yayýnlar ile Kýrýmda Gaspýralý Ýsmail Beyin çýkardýðý Tercüman gazetesini bulabiliyorlardý.
Borçka yöresinde zamanýn Darülfünü Ýlahiyat Fakültesi Müderrisi Batum’lu Osman Nuri Efendinin gayretlerini þükranla anmak gerekmektedir.
Cumhuriyetin ilanýndan hemen sonra 1924 yýlýnda il yapýlan Artvin’de milli eðitim alanýndaki önemli faaliyetlerde bu dönemde baþlamýþtýr. Artvin Merkez Kasabasý’nda tesis edilmiþ olan o zamanki adýyla Köy Yatýlý Mektebi ve Gündüz Erkek Mektebi Cumhuriyet döneminin ilk eðitim kurumlarý olarak faaliyet göstermiþlerdir. 1924-1927 yýllarý arasýnda gezici öðretmen ve müfettiþlik yapan aslen Ýstanbullu Çýrpanlý Ömer Efendi oðlu Muvahit Zeki 1927 yýlýnda kaleme aldýðý “Artvin Vilayeti Hakkýnda Umumi Malumat” adlý eserinde o dönemin Artvin’inin ekonomik eðitim ve nüfusu hakkýnda bilgilerde vermektedir.
Ýlk zamanlarda bir dalgalanma ve düþme gösteren ilkokul sayýsý 1927 yýlýndan sonra giderek artma baþlamýþtýr. Bu dönemde ilkokullarýn çoðu halkýn kendi imkanlarý ile yaptýðý eðitim kurumlarýdýr. Yine bu dönemde okul sayýlarýndaki artýþ genellikle kýrsal kesimde köy ilkokullarýnda olmuþ ve okur yazarlýk oraný 1945 yýlýnda baþlayarak Türkiye ortalamasýnýn üzerine çýkmýþtýr. Özellikle kadýnlardaki okur yazarlýk oraný Cumhuriyetin ilk 20 yýlýnda büyük sýçrama göstererek 1935 de %4,6 olan oran 1945 de %26,6ya çýkmýþtýr.
1975 yýlýnda %48,3 olan Türkiye ortalamasýna karþýlýk Artvin’de bu rakam %52,6 ‘ya ulaþmýþ ve Türkiye ortalamasý ile olan fark giderek açýlmýþtýr.1966- 1967 öðretim yýlý sonunda Artvin Merkez Ýlçe sýnýrlarý içerisinde yer alan 34 köy yerleþmesinden sadece birinde okul yok iken mevcut ilkokul sayýsý 39 idi. Dolayýsýyla daðýnýk ve parçalý bir yerleþme formu gösteren köylerin bazýlarýnda iki ilkokul olduðu anlaþýlmaktadýr.
Cumhuriyetin ilk yýllarýnda bu eðitim hamlesi ilk önceleri köy yerleþmelerinde yoðunlaþmýþ ve özellikle daðýnýk nüfuslu köylere eðitim hizmeti götürmek için 1938 yýlýndan itibaren eðitmenlerden faydalanmýþtýr. 1943 yýlýnda il genelinde görev yapan 243 köy öðretmeninin yarýsýndan fazlasýný (164 ünü) eðitmenler meydana getiriyordu. 1950’lere kadar devam eden bu programdan bu tarihten sonra vazgeçilmiþ ve ayný yýllarda kentleþme süreci ile birlikte eðitim alanýndaki hizmetlerde köylerden kentlere taþýnmýþtýr.
Cumhuriyetin ilk çeyreðinde eðitim alanýnda atýlan bu olumlu adýmlar bundan sonrada devam etmiþ ve 1950’li yýllarda Artvin ‘de okulsuz köyü olmayan 5 ilimizden biri olmuþtur. Uzun yýllar okur yazarlýk oranýnda baþý çeken Artvin ‘de 1990 yýlý baþýnda okur yazarlýk oraný %99 olmuþtur. Bütün olumsuz þartlara raðmen bölge halký eðitimine büyük önem vermiþ adeta kurtuluþunu ve kalkýnmasýný eðitimle özdeþleþtirmiþtir.Tüm dünyada olumsuz çevre þartlarý eðitimi olumsuz etkilerken Artvin’de bu kural ters çalýþmýþ adeta tabiat þartlarý insanlarý okumaya, eðitim yapmaya teþvik etmiþtir.
1926 yýlýnda ilde 36 ilkokul, 51 öðretmen ve 1784 öðrenci mevcutken bu 1990 yýlý sonunda 300 ilköðretim okulu, 31 lise ve dengi okul bulunmakta ve bu okullarda 1933 öðretmenle 35048 öðrenciye hizmet verilmekteydi.
Cumhuriyetin ilk yýllarýnda açýlan ilkokullarý incelediðimizde Artvin merkezde ilk defa yeni adýyla Ýsmet Paþa olan ilkokul açýlmýþtýr. Bunu diðer ilçelerdeki ilkokullar takip etmiþtir. Þavþat merkezinde açýlan ilkokul 1918’ de kapatýldýktan sonra 1921’de tekrar açýlarak eðitim ve öðretime devam etmiþtir. Ardanuç ilçesinde 5 sýnýflý ilkokul 1925’te Adakale’de kurulmuþtur. Ayný tarihlerde Aydýn, A.ýrmaklar Bereket ve Bulanýk köylerinde ise 3 sýnýflý okullar mevcuttur.
1928 yýlýnda Latin harfleriyle okuma yazmaya geçildikten sonra ülke çapýnda okuma yazma seferberliði ilan edilmiþ ve böylece 3 sýnýflý ilkokullarýn birçoðu 5 sýnýflý okullara dönüþtürülmüþtür.
Hopa ilçesinde Cumhuriyetin ilaný ile birlikte Sugören Köyü ve Sarp’ta 1923’te, Esenkýyý Köyünde 1925’te ve Yoldere Köyünde 1928 tarihinde ilkokullar açýlmýþtýr.
Murgul Ýlçesinde ilkokul Petek Köyünde 1926’da açýldý. 1927 de ise þimdiki PTT binasýnýn arkasýndaki binada 3 sýnýflý olarak eðitim ve öðretim verilmiþtir.
Borçka Ýlçesinde 1921 yýlýnda Güreþen, Muratlý, Kaynarca ve Adagül ilkokullarý açýlmýþtýr. Muratlý’da o dönem açýlan ilkokul Hasan Fehmi Paþa Ýlkokulu olarak görülmektedir. 1940 yýlýndan sonra Borçka ilçesinde büyük bir hýzla ilkokullarýn yapýlmasýna baþlanmýþ tüm köy ve mahalleler ilkokula kavuþmuþtur. Bu gün Borçka Ýlçesinde 44 Ýlköðretim Okulu mevcuttur.
Arhavi’de cumhuriyet’in ilanýndan sonra Gazi Ýlkokulu adýnda bir ilkokul açýlmýþtýr. 1933 yýlýnda Derecik Köyü Ýlkokulu açýlarak eðitim ve öðretime devam etmiþtir.
Þavþat’ta 23 þubat 1921’de Söðütlü ve Tepeköy ilkokullarý açýlmýþtýr. 1922’de Ýlçe Ýmam Hatip Lisesi kapatýlýnca Söðütlü Ýlkokulu bu binaya taþýnmýþtýr. 1926’da ilçede baþlayan okullaþma çabasý sonucunda Yavuzköy, Kireçli ve çiftlik köylerinde ilkokullar açýlmýþtýr. 1928’de Veliköydeki ilkokul 5 sýnýflýya dönüþtü. 1930’da Kocabey ve Cevizli, 1932’de Ilýca Köyü Ýlkokulu faaliyete geçti. 1936’da çaðlayan, Pýnarlý Þalcý ve Çoraklý köylerindeki okul binalarý öðretime açýldý.
Yusufeli ilçesinde ilk olarak 1923 yýlýnda Kýlýçkaya, 1926’da ilçe olan Öðdem’de, 1927’de Esenyaka Ýlkokulu, 1928’de Altýparmak ve Günyayla ilkokullarý, 1930 yýlýnda Ýþhan ilkokulu öðretime açýlmýþtýr.
Artvin ve çevresinde ilkokul mezunlarýnýn artmasý ve halkýn ortaöðretime son derece ilgi göstermesi sonucunda il meclisinin kararý ve masraflarý özel idare müdürlüðünce karþýlanmak üzere 1929-1930 öðretim yýlýnda bir ikmal okulu açýldý. 1931-1932 yýllarýnda ise orta mektep adýyla yeniden düzenlendi. Burada görev yapan öðretmenler ilkokul ve ortaokul öðretmeni olarak ayrýldýlar. Bu þekilde Çoruh adýný taþýyan üç ortaokul açýlmýþ oldu. Bunlar sýrasýyla Çoruh-Rize Ortaokulu, Çoruh-Artvin Ortaokulu ve Çoruh-Hopa Ortaokulu’dur.
21 Eylül 1951 tarihinde Þavþat ilçe merkezinde Þavþat Ortaokulu açýlýr. 1960’lý yýllardan itibaren deðiþik tarihlerde Meydancýk, Veliköy, Pýnarlý, Çoraklý, Balýklý, Çiftlik-Savaþ, Arpalý ve Tepeköy Ortaokullarý açýlmýþtýr.
1967 yýlýnda Þavþat Ortaokulu iki devreli Þavþat Lisesi haline getirildi. 1974 yýlýnda Þavþat Ýmam Hatip Lisesi açýldý. Murgul –Damar’da 1969 yýlýnda ortaokul, 27.10.1986’da ise lise açýldý.
Arhavi ortaokulu 1955 – 1956 yýlýnda öðretime baþladý. 1967 – 1968’de Arhavi’de bir özel lise faaliyete geçmiþtir. Bu lise 1 yýl sonra M.E.Bakanlýðý’na baðlanmýþtýr. Ayný ilçede 1990-1991’de Kýz Sanat Okulu açýldý. Bu okulun 1993 – 1994 öðretim yýlýnda Kýz Meslek Lisesi olarak adý deðiþtirilmiþtir. Arhavi Ýmam Hatip Lisesi ise 1977 yýlýnda eðitim ve öðretime baþlamýþtýr.
Borçka Ambarlý YÝBO 30 Ekim 1985’te eðitim ve öðretime baþlamýþtýr. Yusufeli Sarýgöl M. Akif Ersoy YÝBO 1993 yýlýnda Ardanuç Tütünlü YÝBO 1988-1989 yýlýndan beri eðitim ve öðretime devam etmektedir.Kýlýçkaya Þehit Cevat Ertan YÝBO 1992-1993 yýlýnda öðretime açýlmýþtýr.
Yusufeli ilçemizde 1954 yýlýnda orta okul açýlmýþtýr. Ayrýca bu ilçemizde Çok Programlý lise 1993 yýlýnda öðretime baþlamýþtýr.
Artvin Lisesi 1929 yýlýnda Artvin Ortaokul Direktörlüðü adý altýnda öðretime baþladý.1954-1955 eðitim ve öðretim yýlýnda Artvin Lisesi açýldý. 1969-1970 yýllarýnda Lisenin adý Kazým Karabekir Lisesi olarak deðiþtirilmiþse de1997-1998 öðretim sezonunda tekrar Artvin Lisesi olmuþtur.
Artvin Kýz Meslek Lisesi 1949-1950 yýlarýnda akþam sanat okulu olarak açýldý. 1952-1953’te Kýz Sanat okulu’na 1955-1956’da Kýz Sanat Enstitüsü’ne 1974’te 9. Milli Eðitim Þurasýnda alýnan kararla da Kýz Meslek Lisesi haline getirildi.1998-1999 öðretim yýlýnda bu okulun bünyesinde Anadolu Kýz Meslek lisesi açýldý.
Artvin’de Anadolu Öðretmen Lisesi eðitim öðretime 1991-1992 öðretim sezonunda baþlamýþtýr. Ýlimizde öðretmen yetiþtiren okul ilk defa 1958-1959 yýlýnda ilk öðretmen okulu adýyla faaliyete baþladý.Ýlk öðretmen okulu 1973-1974 eðitim ve öðretim sezonunda öðretmen okulu olarak son mezunlarýný vermiþtir. 1974-1975’te ise okul öðretmen lisesi haline dönüþtürüldü.
Artvin Anadolu Lisesi ise 1989-1990’da Artvin Ticaret Lisesi 1975-1976 da eðitim ve öðretime açýlmýþtýr.
Artvin ilinde okul öncesi eðitimi 1975-1976 da Kýz Meslek Lisesi’ne baðlý olarak baþlamýþtýr.Sonra geliþerek tüm ilçelerde anaokulu açýlmýþtýr.
1950-1951 döneminde Artvin’de mesleki eðitim yapan bir Kýz Sanat Enstitüsünün orta kýsmý mevcutken 1985-1986 yýllarýnda genel lise ve meslek lisesi bünyesinde öðretim yapan ortaokul sayýsý 12’yi bulmuþtur.
Artvin’de ilk kez lise 1929 yýlýnda Artvin Ortaokul Direktörlüðü adýyla açýlmýþtýr. 1954-1955 yýlýnda Artvin Lisesi, 1969-1970 öðretim yýlýnda Kazým Karabekir Lisesi adýný almýþtýr. 1997-1998 öðretim yýlýnda ise tekrar Artvin Lisesi olmuþtur.
1960 – 1965 yýllarýnda Artvin’de bir adet genel lise bulunurken 1965 – 1970 yýllarý arasýnda 4 tane, 1970 – 1972 yýllarýnda 6 tane, 1984 – 1985’te 7 tane, 1993’te 11 tane olan genel lise sayýsý çok programlý liselerin açýlýþý ile 1997-1998 yýllarýnda 6’ya düþmüþtür.
Artvin’de 1989 – 1990 öðretim yýlýnda Anadolu Lisesi 1991 – 1992 öðretim yýlýnda Artvin 7 Mart Ýlköðretim Okulu binasýnda Anadolu Öðretmen Lisesi açýlmýþtýr. 1995 – 1996 öðretim yýlýnda Anadolu Ýmam Hatip Lisesi, 1998 – 1999 öðretim yýlýnda da Anadolu Kýz Meslek Lisesi açýlmýþtýr.
Artvin’de 1948 yýlýnda Sanat Enstitüsü orta kýsmýyla baþlayan mesleki teknik okul sayýsý 1999 yýlýnda 19 tanesi il ve ilçede 2 tanesi belde de olmak üzere 21 okul olmuþtur.
Artvin Ýlinde okullaþma oranlarý bakýmýndan okul gruplarýna göre Türkiye geneli ve Karadeniz Bölgesi ile karþýlaþtýrýldýðýnda ilkokullar için Türkiye geneli ve Karadeniz Bölgesi hemen hemen ayný seviyededir.(% 89). Bu oran Artvin ilinde ise % 102,6’dýr. Ýlkokullarda olduðu gibi ortaokullarda da Türkiye ortalamasý % 53,14, Karadeniz ortalamasý % 48,28 iken Artvin’de %87,65’dir. Liselerde okullaþma oraný Karadeniz Bölgesi ortalamasý ile Türkiye ortalamasý birbirine yakýn bir oranken (%38) Artvin’de bu oran %53,95’ dir.
